Literatuur / Media

Literatuur/Media rond begrippen ‘compassie’, ‘mensenrechten’ en ‘wijsheid’ (Bibliotheek Gelderland – Zuid)

 

Compassie

1. Compassie – Karen Armstrong
(Werkboek met een persoonlijk toepasbaar twaalf-stappenplan voor lezers die zich willen inzetten voor een betere wereld en het welzijn van minder bedeelde medemensen, gebaseerd op het idee van compassie) Mariënburg/Heteren/Malden

2. Dit is wat ik doe: fotograferen in tijden van liefde en oorlogLynsey Addario
( Ze wil geen oorlogsfotograaf worden genoemd, liever kunstenaar. De Amerikaanse l. Addario fotografeert in conflictgebieden, maar haar werk gaat over meer dan oorlog, zo benadruk ze keer op keer in interviews. Haar foto’s en verhalen over ook over onderwerpen als mensenrechten en de positie van de vrouw) Mariënburg

3. De onverbeterlijke mensGerard Adelaar
(Politiek-filosofisch essay over de relatie tussen solidariteit, compassie en de voortschrijdende medisch-technologische ontwikkelingen) Mariënburg

4. Het nu van moment tot moment: de Realisatie van je Ware natuur door de beoefening van AanwezigheidA.H. Almaas
(Telkens vergeten we wie we ten diepste werkelijk zijn. Onze ware spirituele natuur is vol liefde, vrede, kracht, schoonheid, plezier, compassie en wijsheid. Hierbij is het hier en nu volgens de auteur onze grootste en werkelijke rijkdom) Mariënburg

5. Compassie en leegte: het vroeg boeddhistische pad van meditatieAnalayo
(Wetenschappelijke analyse van twee essentiële boeddhistische begrippen in de diverse oude tradities en talen, met een handreiking om deze in praktijk te brengen) Mariënburg

6. Leven vanuit compassie: bewandel het pad van vriendelijkheidMarc Ian Barasch
(De schrijver presenteert met dit werk een ongemeen enthousiasmerend en informatief boek over compassie en het bewandelen van het pad der vriendelijkheid) Zwanenveld

7. Grenzen stellen met compassie: leer in acht werken je ik-grens kennenNick Blaser
(Werkboek voor het leren herkennen en respecteren van persoonlijke grenzen) Groesbeek, Mariënburg, Bemmel

8. Dit is jouw leven: ervaar de effecten van de positieve psychologieErnst Bohlmeijer
(De positieve psychologie is een groeiende stroming binnen de psychologie, die niet gericht is op psychische problemen, maar juist op positieve ervaringen en eigenschappen van mensen, zoals vreugde, levensgeluk en zelfontplooiing. Lent, Elst

9. Sprekende stilte: leven en leer van Sri Ramana Maharsi Han van den Boogaard
(Biografie van de Indiase wijsgeer) Mariënburg

10. Compassievol leven: een mindfulness-based verdiepingsprogrammaErik van den Brink
(Het vermogen tot mededogen is mensen aangeboren. Toch vinden de meeste mensen in onze cultuur de omgang met menselijk lijden moeilijk. De benadering van de auteurs, beiden mindfulnesstrainer met een achtergrond in de geestelijke gezondheidszorg is gebaseerd op het begrip mindfulness) Mariënburg, Bemmel, Hatert

11. Minder streng voor jezelfAnouk Holsters
(Zelfhulpgids om door mindfulness en compassie een beter en gelukkiger leven te leiden) Mariënburg, muntweg, huissen, malden

12.  De boomgaardAmanda Coplin
(Het leven van de eenzame eigenaar van een boomgaard in Amerika staat eind 19e eeuw op zijn kop wanneer op een dag twee uit een bordeel ontsnapte zwangere meisjes op zijn drempel staan) Groesbeek etc.

13.  Vrede kun je lerenThomas D’Ansembourg
Pleidooi voor versterkte aandacht in het onderwijs voor ‘mentale hygiëne: mindfulness, geweldloze communicatie en compassie als bouwstenen voor een vreedzamer samenleving) Groesbeek etc.

14. Jezelf accepteren: met mindfulness en compassieDavid Dewulf
(Eenvoudig en praktisch handboekje over mindfulnessen compassie) Elst, Hatert, Millingen

15. De weg van zelfcompassie: van kwetsbaarheid naar veerkrachtDavid Dewulf
(Zelfhulpgids met oefeningen voor een compassievol leven) Gendt, Hatert, Zwanenveld

16. Zelfcompassie voor je kidsDavid Dewulf
(Via twaalf verhaaltjes over Julie worden kinderen vertrouwd gemaakt met zelfcompassie) Mariënburg, muntweg

17. Compassie: luisteren naar de noden van de wereldChristina Feldman
(Spirituele handreiking om door middel van mededogen en medidatie lijden te doorbreken) Mariënburg

18. Leven met compassie: de zeven werken van barmhartigheidAnselm Grün
(Overdenkingen door de benedictijner monnik over compassie en barmhartigheid, vanuit het Matteüsevangelie en zijn eigen levenservaringen) Zwanenveld

19. Vrij van religie: een pleidoor voor vrede, compassie en welzijnTenzin Gyatso
(In de huidige onrustige wereld lijkt het de mensheid te ontbreken aan fundamentele waarde als liefde, compassie, rechtvaardigheidsgevoel en vergeving) Mariënburg

20. Hartvol: de kracht van zelfcompassiemarlou Kleve
(Zelfhulpgids om te leren vriendelijk en begripvol naar jezelf te zijn) Mariënburg en gendt

 

Mensenrechten

1. Movies that matter: 10 years
(Drie spraakmakende en prijswinnende films over mensenrechten gekozen door de Amnesty-stichting movies that matter) Mariënburg, Malden

2. De universele verklaring van de rechten van de mens. Mariënburg

3. Wij zijn Iran: de jonge Iraanse weblogsceneNasrin Alavi
(Schets van de Iraanse samenleving aan de hand van reportages en weblogs van jonge Iraniërs) Mariënburg

4.  Vrouwenrechten zijn mensenrechtenAmnesty International
(in 1993 verklaarden de VN unaniem dat vrouwenrechten mensenrechten zijn. Dit rapport wil een bijdrage leveren aan de campagne die gevoerd wordt om regeringen te dwingen zicht te houden aan hun beloften met betrekking tot het uitbannen van geweld tegen vrouwen) Mariënburg feekscollectie

5. Mijn vrijheid: de autobiografieAyaan Hirsi Ali
(ayaan is wereldwijd bekend als critica van de islam, strijdster voor democratie, mensenrechten en vrouwen rechten en kreeg in die hoedanigheid vele onderscheidingen in binnen- en buitenland) Mariënburg, muntweg

6. Het verhaal achter Amnesty international: 50 jaar strijd voor mensenrechtenBert Breij
(Portretten van de zes leiders van de mensenrechtenorganisatie AI in de eerste vijftig jaar van haar bestaan) Mariënburg magazijn

7. UnsungAnette Brolenius
(Fotoboek, overkoepelend onderwerp is de intimidatie en geweld tegen onderdrukten)

8. De kleine mensenrechten voor dummiesDaan Bronkhorst
(Beknopte inleiding tot de mensenrechten, de gedachten die daarachter steken en de verdragen en wetten waarin ze zijn geregeld) Beuningen

9. MensenrechtenDaan Bronkhorst
(Inleiding tot het vaststellen en de geschiedenis van de mensenrechten, wereldwijd en in Nederland) Mariënburg

10. Vrijdenkers, vorsten, slaven: een nieuwe blik op Vrede van UtrechtDaan Bronkhorst
(Historisch overzicht van het denken over de rechten van de mens tegen de achtergrond van de in 1713 gesloten Vrede van Utrecht) Mariënburg

11.  De AmandelboomMichelle Cohen Corasanti
(Nadat zijn vader in 1955 gevangen is genomen, moet een 11 jarige palestijnse jongen zorgen voor zijn familie. Dit blijft hij ook doen als hij als gevierd natuurkundige met zijn gezin in Amerika woont) Groesbeek

12.  Iran ontwaakt: de geschiedenis van mijn land tussen hoop en revolutieShirin Ebadi
(Persoonlijk relaas van de Iraanse advocate en mensenrechtenactiviste, winnares van de Nobelprijs voor de Vrede in 2003, over de recente geschiedenis van Iran en de huidige politieke en mensenrechtensituatie) Mariënburg

13.  Het woord als wapen: Pussy Riot en hun strijd tegen Vladimir PoetinMasha Gessen
Mariënburg

14.  Mensenrechten vanuit internationaal en nationaal perspectiefKristin Henrard
(Zowel in de internationale als de Nederlands-nationale juridische en politieke context is het vraagstuk van de rechten van de mens van belang) Mariënburg magazijn

15.  Mens & mensenrechten: basisboek rechtsfilosofieThomas Mertens
(Studieboek) Mariënburg

 

Wijsheid

1. Dalai Lama: spiritueel wereldleider – DVD
Mariënburg

2. Down to Earth – DVD
(Een nederlands gezin met drie jonge kinderen reist de wereld rond op zoek naar Wisdom keepers, wijze oude mannen en vrouwen) Groesbeek

3.  I Tjing: het boek der veranderingenRichard Wilhelm
(Oud-Chinees orakelboek) Mariënburg

4. Oosterse Wijsheid: hindoeïsme, boeddhisme, confucianisme, taoïsme, shintoïsmeScott littleton
Mariënburg

5. Tussen waarheid en wijsheid: de waarheidsvraag in het licht van religieuze diversiteitManuela Kalsky
(Artikelen over uiteenlopende waarheidsclaims op religieus gebied en de relevantie van waarheid, beschouwd als een permanente zoektocht) Mariënburg

6. Wijsheid uit de woestijn: levenslessen van de woestijnvadersHenri Nouwen
(Het waren wijzen met een christelijke achtergrond, maar het was niet zozeer de Bijbel waar zij hun wijsheid aan ontleenden, alswel aan hun medidatie en aan hun ascetisch leven) Mariënburg magazijn

7. Het nu van moment tot moment: de realisatie van je ware natuur door de beoefening van aanwezigheidA.H. Almaas
(Beschrijving van een methode van zelfonderzoek en zelfrealisatie)

8. The last laughArjuna Ardagh
(Wanneer een jongeman, die volkomen in de put zit, een spirituele oudere man ontmoet, neemt deze hem mee op het pad der verlichting) Elst

9.  Denken: het leven van de geestHannah Arendt
(Beschouwingen van de Duitse filosofe en politicologe waarin zij het denken en het gebrek aan denken tracht te verklaren) Mariënburg

10. Het boek van wijsheidArun Gandhi
(Levenslessen die door de kleinzoon van Mahatma Gandhi vertaald worden naar de moderne tijd) Mariënburg, zwanenveld

11.  De weg naar wijsheidPamela Ball
(De rol van de vrouw door de eeuwen heen wordt beschreven en handreikingen worden gegeven om de persoonlijke rol als hedendaagse vrouw te begrijpen en versterken) Mariënburg feekscollectie

12.  De wijze lessen van de Boeddha: de wijsheid van Dharma, van de pali canon tot de soetra’sDesmond Biddulph
(Bloemlezing van boeddhistische teksten) Beek-ubbergen

13.  Wat is wijsheid? : een filosofische zoektochtJan Bor
(Verslag door de Nederlandse filosoof en zenboeddhist van zijn levenslange speurtocht naar wijsheid, waarbij hij ervan uitging dat filosofie bezield denken is) Mariënburg

14.  Wandelen naar wijsheid: lessen voor de pelgrimThomas Hontelez
(Bezinning op de betekenis van pelgrimeren) Groesbeek, Mariënburg, Zwanenveld

15.  ImagineJohn Lennon
(prentenboek) Mariënburg

16.  Seizoenen van het levenTheo van Stiphout
(Hedendaagse getijden en pelgrimsboek) Mariënburg

17.  Heilige onrustFrits de Lange

Literatuur/media rond ‘Hete hangijzers’ (Werkgroep Vredesinitiatieven gemeente Berg en Dal)

 

1.De toekomst van Nederland. De kunst van richting te veranderen. Floris Alkemade.  Bussum: Uitgeverij Thoth (2020).
(De auteur is als Rijksbouwmeester direct betrokken bij studies over de toekomst van Nederland, hij benoemt de grote vragen die spelen rond klimaatverandering en technologische revolutie en bepleit een heel ander waardenstelsel)

2. De stilte van de ander. Over hoe de stilte ons overeind houdt. Abdelkader Benali. Amsterdam. Antwerpen: Uitgeverij De Arbeiderspers (2021)
(Benali zou in 2021 de 4 mei-lezing houden maar trok zicht terug na beschuldigingen van antisemitisme. De niet uitgesproken lezing is een pleidooi voor verbreding van de herinnering aan de tweede wereldoorlog en voor het koesteren van stilte die de deur naar de ander opent)

3. Het grote wereldtoneel. Over de kracht van de verbeelding in crisistijd. Philip Blom. Amsterdam: De Bezige Bij (2020).
(Een confronterende schets van het Westen in crisistijd en het begin van een nieuw hoofdstuk in de geschiedenis, met een belangrijke rol voor de kunsten en als houvast het aangeboren gevoel voor fairness van homo sapiens)

4. De meeste mensen deugen. Een nieuwe geschiedenis van de mens. Rutger Bregman. www.decorrespondent.nl (2019).
(Een veel omvattende reis door de geschiedenis met als hoopgevende conclusie de titel van het boek en resulterend in een epiloog met Tien Leefregels, waaronder de Gulden Regel en het trainen van compassie)

5. Identiteit, waardigheid en identiteitspolitiek. Francis Fukuyama. Amsterdam/ Antwerpen: Uitgeverij Atlas Contact (2018).
(Na zijn Het einde van de geschiedenis gaat de auteur in op hoe de behoefte aan identiteit ingevuld kan worden, niet als bedreigend, maar juist als de democratie ondersteunend. Zonder de verkiezing van Trump tot president in 2016 was het boek niet geschreven)

6. Hoe we een klimaatramp kunnen vermijden. De oplossingen die er al zijn en de doorbraken die we nodig hebben. Bill Gates. Amsterdam: Hollands Diep (2021).
(Een analyse van het klimaatprobleem en de constatering dat de mensheid nog nooit voor zo’n grote opgave heeft gestaan. Maar ook met de optimistische conclusie dat we een catastrofe kunnen voorkomen, met een belangrijke rol voor de overheid)

7.  21 lessen voor de 21ste eeuw. Yuval Noah Harari. Amsterdam: Thomas Rap (2018).
(Over Trump en het populisme, met aanbevelingen voor de nucleaire, ecologische en technologische uitdagingen van deze tijd, vanuit belangrijke waarden als waarheid, compassie, gelijkheid, vrijheid, tot en met verantwoordelijkheid)

8. Mens/onmens. Essay. Bas Heijne. Amsterdam: Prometheus (2020).
(Wat is waar? Over waarheid en identiteit en hoe we gemanipuleerd kunnen worden door sociale media en politici, maar ook over hoe we solidair kunnen zijn in een gepolariseerde wereld).

9. Neem het niet. Stephan Hessel. Amsterdam: Van Gennep (2011).
(Op 93-jarige leeftijd publiceerde de auteur dit pamflet, dat ook buiten Frankrijk veel aandacht kreeg. Oud-verzetsman en mede-auteur van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens)

10. Doe er iets aan! Stephan Hessel. Amsterdam: Van Gennep (2011).
(Gesprekken van de auteur met journalist Gilles Vanderpooten)

11. Geloven in het onwaarschijnlijke. Terugblikken om vooruit te kijken. Stephan Hessel. Amsterdam: Van Gennep (2012).
(Een uitwerking van de levensfilosofie van de auteur met o.a. een pleidooi voor de kracht van compassie en een programma voor de democratie).

12. Nee, is niet genoeg. Tegen Trumps shockpolitiek, voor de wereld die we nodig hebben. Naomi Klein. Amsterdam: De Geus (2017).
(Het ultieme merk Trump, ongelijkheid, klimaat en democratie worden behandeld en grote stappen geschetst om het tij te keren, met het Leap-manifest als naschrift)

13. De goede voorouder. Langetermijndenken voor een kortetermijnwereld. Roman Krznanic. Utrecht: Uitgeverij Ten Have (2021).(Kortetermijndenken is dominant, in het bedrijfsleven, de politiek en het persoonlijk leven. We zullen onze economie, onze manier van leven en de politiek radicaal moeten omvormen. Krznanic reikt zes manieren aan voor langetermijndenken)

14. De fundamenten. Ramsey Nasr. Amsterdam: De Bezige Bij (2021)
(Hoe komen we uit de crisis? De conclusie is dat ons politieke en economische systeem de fundamenten van de samenleving heeft aangetast. We moeten ons idee van geluk radicaal herzien en daarnaar handelen)

15. Woede en vergeving. Wrok, ruimhartigheid, gerechtigheid. Martha Nussbaum. Amsterdam: Ambo/Anthos (2016).
(De auteur verkent woede en vergeving in de persoonlijke, publieke en politieke sfeer. Met o.a. Nelson Mandela als voorbeeld houdt ze een pleidooi voor ruimhartigheid, gerechtigheid en waarheid)

16. Over de toekomst. Martin Rees. Amsterdam: Thomas Rap (2019).
(Bedreigingen zijn onder meer klimaatverandering, kernwapens en technologieën als biotech, cybertech en kunstmatige intelligentie. Maar technologieën bieden juist ook kansen en de wetenschap moet mondiaal een belangrijke- en beïnvloedende rol spelen richting politici, ngo’s, private sector en publieke opinie)

17. Wij zijn de politiek. Het denken van Daan Roovers. Marc van Dijk. Amsterdam: Ambo/Anthos (2019).
(Daan Roovers was Denker des Vaderlands in 2019 en 2020. Marc van Dijk interviewt haar over een nieuw politiek bewustzijn en een beter begrip van vrijheid en verantwoordelijkheid)

18. Winst voor iedereen. Progressief kapitalisme in een tijd van onvrede. Joseph Stiglitz. Amsterdam: Atheneum-Polak & Van Gennep (2019).
(Complete sectoren zijn in handen van enkele bedrijven en er zijn aanvallen op de rechterlijke macht, universiteiten en media. De markt moet weer werken voor alle burgers, betoogt de auteur, Nobelprijswinnaar voor de economie).

19. Groter denken, kleiner doen. Een oproep. Herman Tjeenk Willink. Amsterdam: Prometheus (2018).
(Alleen met een sterke democratische rechtsorde kunnen de fundamentele problemen van deze tijd effectief worden aangepakt en burgers en overheid op elkaar vertrouwen. Een oproep om het publieke debat aan te gaan)

20. Het wonder van betekenis. Op zoek naar geluk en wijsheid met Paul van Tongeren. Marc van Dijk. Amsterdam: Boom Uitgevers (2021).
(Voor de periode 2021-2022 is Paul van Tongeren Denker des Vaderlands. Marc van Dijk interviewde Van Tongeren over filosofie, geloof, verwondering en dankbaarheid)

21.  Once upon a future. Kies zelf je koers in de veranderende wereld. Ruud Veltenaar & Leen Zevenbergen. Haarlem: Bertram + de Leeuw Uitgevers (2020).
(De grootste uitdagingen in de 21e eeuw worden geschetst en daarbij presenteren de auteurs hun scenario ‘Expedition 21’. In ‘Expedition 21’ werken ze een hoopvol vergezicht uit waarin samenhang en samenwerking sleutelwoorden zijn en culturele creativiteit een vereiste is)

22. Het land moet bestuurd worden. Machiavelli in de polder. Wim Voermans. Amsterdam: Prometheus (2021).
(Er is sprake van een versplinterd politiek landschap in Nederland. Bepleit wordt een tweede democratische revolutie – het algemeen kiesrecht was de eerste – die de burger weer meer moet betrekken bij het landsbestuur)

23. Ontspoord eigenbelang. Essay over Spinoza en economische complexiteit. René Willemsen. Utrecht: Uitgeverij Clement (2017).
(Grote namen uit met name de tijd van de Verlichting passeren de revue om het economendebat van de 21e eeuw te duiden. In het bijzonder wordt het denken van Spinoza over economie en complexiteit uitgelicht, met bijzondere aandacht voor het menselijk gedrag)

 

Toelichting

Bovenstaande documenten betreffen recente publicaties die breed insteken op vraagstukken die in de tentoonstelling zijn aangeduid als ‘hete hangijzers’. In de tentoonstelling zijn zes hete hangijzers benoemd: coronacrisis; klimaat; migratie; rijk-arm; diversiteit; democratie.
Inmiddels behoeft het lijstje met zes hete hangijzers uitbreiding.
In diverse van bovenstaande publicaties staat naast de zes genoemde thema’s het thema technologie bovenaan en dan technologie in de meest brede zin van dat woord. Van informatietechnologie tot nieuwe technologieën op het gebied van productie (robotisering), bio- en cybertechnologie en kunstmatige intelligentie.
Als een volgend heet hangijzer voegen we nog het thema waarheid toe. Voor diverse auteurs is duidelijk dat als feiten aangeduid worden als fakenews, wetenschap en deskundigen verdacht gemaakt worden en er bovendien de meest verontrustende complottheorieën de ronde doen via sociale media, dat werken aan een heet hangijzer als bijvoorbeeld het klimaat dan weinig kans heeft.
Daarmee komen we uit op inmiddels acht hete hangijzers.
Duidelijk is dat genoemde hete hangijzers veelal samenhangen.
Neem het klimaat. Allereerst is de vraag wat de waarheid is over het klimaat. Wat zijn de feiten? Vervolgens zal klimaatverandering consequenties hebben voor bijvoorbeeld migratie. En vanuit de democratie: hoe slagvaardig is een democratie ten aanzien van beide thema’s, ook in het licht van een voortdurende voeding met uiteenlopende feiten en meningen via de (ook en vooral sociale-) media?
Een ander voorbeeld is de tegenstelling tussen rijk en arm. Wat is de relatie met de hete hangijzers van migratie en diversiteit? Wat is de toekomst van mensen in de banlieue’s van Parijs, in de getto’s van de grote Amerikaanse steden, in Amsterdam Zuid-Oost?
Bovenstaande leestips vormen een zeer beperkte selectie uit een omvattende stroom van recente publicaties in uiteenlopende media. Veel auteurs zijn bezorgd over de toekomst van onze planeet en een deel van hen hebben wereldwijd een groot bereik onder lezers. Sommige auteurs focussen vooral op belangrijke waarden als vertrekpunt van handelen en anderen presenteren al uitgewerkte strategieën voor hoe we aan de toekomst moeten werken.

Tenslotte.

‘Hete hangijzers’ hebben we zo aangeduid omdat er zoals ook uit de genoemde publicaties blijkt, urgentie is om te handelen. Met name het klimaat-thema is daar het meest indringende voorbeeld van. Klimaat wacht niet met veranderen totdat wij eindelijk zover zijn om desastreuze ontwikkelingen voor te zijn. Technologie is een ander hot item waar we weliswaar zelf aan de knoppen zitten, maar weinigen nog overzien waar kunstmatige intelligentie (AI=Artificial Intelligence) en algoritmen toe leiden in zowel positieve- als negatieve richting.
Uit een enquête onder 400 vertegenwoordigers van de bestuurlijke elite in Nederland (als onderdeel van de jaarlijkse Volkskrant – TOP 200 van invloedrijkste Nederlanders), blijkt dat driekwart van de geënquêteerden door de coronacrisis anders is gaan denken over de toekomst en voorstander is van een Great Reset, oftewel een fundamentele economische en maatschappelijke omwenteling. Het gaat dan om thema’s als kwetsbaarheid in de zorg en op de arbeidsmarkt, de open economie, duurzaamheid, ongelijkheid, het belang van de publieke sector, de rol van de overheid en van Europese samenwerking (Volkskrant 12 december 2020).